Nederlandse bakbarometer Prins

Fontijn Antiek

Nederlandse Bakbarometer
signatuur: ‘H.K PRINS, Fecit Amsteldam.’
gedateerd: 1754
hoogte: 107 cm

De op eiken gefineerde wortelnoten kast van deze stijlzuivere Lodewijk XIV barometer heeft messing schaalplaten. De schalen zijn in Engelse duimen, in combinatie met de zogenaamde ‘36-schaal’, en in Rijnlandse duimen, waarnaast de ‘Zwaarte der Dampkring’ wordt aangegeven in ‘Lb Amst’ (Librum Amstelodamensis = Amsterdams Pond) ‘Op een vierkante Rhynlandse Voet’. Het graveerwerk op de schaalplaten is, zoals gebruikelijk bij een ‘Prins’, van een uitzonderlijke kwaliteit. Rechts van de schaalverdelingen zit een sleuf waarin een handmatig te bedienen messing tendenswijzer op en neer kan worden bewogen.

De beroemde instrumentmaker Hendrik Prins (ca. 1696 - ca. 1762), tijdgenoot en opvolger van Daniel Gabriel Fahrenheit, maakte vrijwel uitsluitend barometers en thermometers en staat bekend als de beste maker die ons land ooit heeft voortgebracht. In 1736 roemt Petrus van Musschenbroek hem in één adem met Fahrenheit: ‘Men kan vry volmaakte barometers krygen of van mynen Broeder, of van de braave konstenaars G. Fahrenheit, en H. Prins, welke als om strijd dit werktuyg ten top van volmaaktheid hebben zoeken te brengen’. Hij was de uitvinder van de ‘Prinsendoos’, een vernuftig palmhouten reservoir waarin het kwikniveau op constante hoogte kon worden gehouden.

Dateringen op barometers zijn hoogst uitzonderlijk. Nederlandse bakbarometers werden slechts sporadisch gedateerd gedurende een beperkt aantal jaren. De hier beschreven barometer is met zijn ‘1754’ een der oudst bekende Nederlandse bakbarometers met een datering.

Een schitterende vroege Nederlandse barometer van een museale klasse. Prins-barometers zijn uitermate zeldzaam.

Literatuur
B. Bolle, Barometers in Beeld, Lochem, 1983, pp. 68-69, p. 236, noot 125 en 128; M. Fontijn, ‘Hendrik Prins: de koning van de Nederlandse barometerkunst’, Kunst & Antiek Journaal, 2003, no. 10, pp 27-28; W.E.K Middleton, The History of the Barometer, Baltimore, 1968, pp. 222-226; M. Rooseboom, Bijdrage tot de Geschiedenis der Instrumentmakerskunst in de Noordelijke Nederlanden tot omstreeks 1840. Mededeling No. 74, Museum Boerhaave, Leiden, 1950, p. 116   

 Nederlandse bakbarometer Prins 
« Back to member