Hollands rijk gesneden eiken halbank

Theo Daatselaar Antiquairs

Hollands rijk gesneden eiken halbank

Periode: 1e helft 18e eeuw
Materiaal: Eikenhout
Afmetingen: (Hoogte) 125.00 cm (Breedte) 215.00 cm

Deze virtuoos gesneden halbank met symmetrisch opgebouwde decoratieve voluten, rocailles, rank, blad, en bloemmotieven met granaatappelen, heeft als centraal motief een bekroond medaillon van een ruiter te paard waaronder een hoorn. De armleuning wordt getooid door faunkoppen waaronder acanthusblad. Deze leuning mondt uit in meermannen met een fraaie gekrulde staart. De vorm doet het meest denken aan een roerkop. De prachtige gestileerde boog met majestueuze bekroning vormt de afronding van de uiterst decoratieve rugleuning.

De halbank kwam omstreeks 1690 in de mode door veranderingen in het interieur. Zij was bestemt voor het voorhuis, een brede gang die als representatief vertrek een eerste indruk gaf van de status van de bewoners. Deze banken met fraai snijwerk staken in houtkleuren mooi af bij de witte geornamenteerde stucwanden en marmeren vloer. De kleur kwam dan overeen met de deurlijsten van de aangrenzende zalen. Deze banken werden waarschijnlijk in de meeste gevallen in opdracht vervaardigd.

De ornamentiek van de rugleuning is geïnspireerd op ontwerpen van Daniël Marot (1661- 1752). Fransen kennen dit type meubel niet en Marot had er geen ontwerpen voor vervaardigd. De op Marot geinspireerde rugleuningen werden daarom meestal afgeleid van zijn ontwerpen voor hoofdeinden van staatsiebedden zoals gepubliceerd door Marot in zijn Nouveau Livre d’ Appartement (1703). De verrassende armleuning die zo doet denken aan de uit scheepssier bekende roerkop is een inventie van de maker die teruggaat op de ontwerpprenten van Marot. In dit geval heeft de maker voor het centrale motief van de ruiter en kroon gebruik gemaakt van speciale prenten van Marot die voor Stadhouder Willem III, de koning van Engeland waren vervaardigd. Deze ontwerpen zijn gebruikt voor tegeltableaus in Hampton Court. Diverse van deze tegels bevinden zich nu in het Rijksmuseum.

Daniël Marot was de zoon van de Franse architect Jean Marot (1619-1679) en een Franse Hugenoot. Hij heeft in Nederland diverse interieurs voor huizen ontworpen. Hij woonde in Den Haag en zijn invloed op de ontwerpen voor interieurs in de Lodewijk XIV stijl is in het eerste kwart van de 18de eeuw zeer groot geweest. Befaamd zijn zijn ontwerpen voor de tuinen van Paleis het Loo in Apeldoorn.

Opmerkelijk zijn de sterke overeenkomsten in het fraaie snijwerk van deze eiken bank, niet de gemakkelijkste houtsoort om te bewerken, en het snijwerk zoals dat voorkomt in het interieur van diverse Amsterdamse (buiten)huizen die door Ignatius van Logteren (?- 1732) en zijn zoon Jan (1709-1745) zijn ontworpen en door hun atelier zijn uitgevoerd. Met name het interieur van Meer en Berg in Heemstede. Bijvoorbeeld de tuinbank die nu in het Rijksmuseum staat (p.280), de houten pronkkast voor Herengracht 168 (p.232) en het snijwerk voor Oostermeer in Ouderkerk aan de Amstel (p.235,236).

Lit: P.M.Fischer, Ignatius en Jan van Logteren beeldhouwers en stuckunstenaars in het Amsterdam van de 18de eeuw, Canaletto, Alphen a/d Rijn 2005.

 Hollands rijk gesneden eiken halbank 
« Back to member